Panthalassa tölqin energiyasida işlaydigan suzuvçi ma’lumotlar markazlari uçun birinçi zavodini oçdi

Portlendda joylaşgan Panthalassa startapi 2026-yil 6-noyabrda AQŞning Vaşington ştatidagi Vankuver şahrida birinçi zavodini oçdi, deb xabar berdi Oregon jamoat radiosi OPB. Korxona Kolumbiya daryosi yaqinidagi tarixiy Kaiser Shipyard kemasozlik zavodiga qaraşli binoda joylaşgan: Ikkinçi jahon uruşi yillarida bu yerda 140 dan ortiq kema qurilgan.

Kompaniya okeanlarga özi harakatlanadigan suzuvçi qurilmalar — «tugunlar»ni joylaştirib, ular işlab çiqargan energiya bilan sun’iy intellekt hisob-kitoblarini bajaradigan markazlarni ta’minlamoqçi. Tugunlar langarsiz bölib, qirğoqdan yuzlab mil uzoqda suzadi. Ular katta oq şarga öxşaydi: şar ostidagi içi böş quvur dengiz suvini turbinalarga kötaradi. OPB ma’lumotiga köra, butun qurilma olti qavat balandligida bölişi mumkin, uning katta qismi esa suv ostida qoladi. Hosil qilingan elektr energiyasi tarmoqqa berilmaydi, balki tugunning özida sarflanadi. Kompaniya bunni öz modelining boşqalardan farqi deb biladi.

Yangi zavod kompaniyaning yakka tartibdagi işlab çiqarişdan yiğuv liniyasiga ötişdagi birinçi qadami hisoblanadi. Prototiplar Vankuverda 2022-yildan beri yasalib kelgan. Barça ştatlar töldirilgaç, zavodda 50 ga yaqin odam işlaydi: ular pölat listlarni egib, robotlaştirilgan payvandlaş yordamida tugunlarni yasaydi. Tayyor qurilmalar Kolumbiya daryosi orqali jönatilib, okeanning çuqur qismlariga joylaştiriladi. Uzoq muddatli maqsad esa dunyoning boşqa joylarida ham şunday zavodlar quriş uçun namuna yaratiş.

Kompaniya asosçilaridan biri va boş direktori Gart Şeldon-Koulson OPB’ga bu texnologiya gidroelektr stansiyasi töğoniga öxşaş işlaşini aytdi. Uning taxminiga köra, texnologiya «sayyoradagi eng arzon yaşil elektronlar»ni beradi. Kompaniyaning işlab çiqariş böyiça vitse-prezidenti Dana Hartsig zavodni tugunlar floti sari birinçi qadam deb atadi.

Bu yil startap 300 mln dollardan ortiq mablağ jalb qilgan: bahorda milliarder Piter Til yordamida 140 mln dollar olingan, yozda esa vençur fondlaridan yana 225 mln dollar söralgan. Soha naşrlari kompaniya qiymatini qariyb 2 mlrd dollar deb baholamoqda. OPB yozişiça, suzuvçi markazlar quruqlikdagi ma’lumotlar markazlariga xos karbon çiqindilari, çuçuk suvning ifloslanişi va aholi noroziligidan xoli böladi. Şu bilan birga, okean energiyasi yillardan beri maqtab kelinsa-da, hali yirik foyda keltirgani yöq, dunyoda esa kamida ön ikkita kompaniya bu yönalişda turli yöllar bilan işlamoqda.